Księgowość, prawo, doradztwo, networking

Dlaczego najlepsze firmy zmieniają wszystko poza jednym?

Firma produkująca aparaturę medyczną zmieniła w ciągu dwudziestu lat niemal wszystko: technologię, rynki docelowe, model sprzedaży, strukturę zarządzania, a nawet nazwę jednej z dywizji. Nie zmieniła jednego – przekonania, że jej produkty mają ratować życie, a nie tylko generować przychód. To przekonanie przetrwało cztery zmiany prezesów i dwa kryzysy finansowe. I to ono, nie żadna konkretna strategia, pozwoliło firmie przetrwać tam, gdzie konkurenci znikali.

Brzmi jak sprzeczność? Zmieniać prawie wszystko, a jednocześnie zostać tą samą firmą?

Paradoks wielkich firm: trwałość i zmiana jednocześnie

Jim Collins i Jerry Porras w książce „Wizjonerskie organizacje” przebadali firmy, które przetrwały dziesięciolecia, zachowując pozycję lidera. Odkryli coś, co wydaje się nielogiczne na pierwszy rzut oka: najtrwalsze firmy wcale nie są najbardziej konserwatywne – są jednymi z najbardziej skłonnych do zmian w historii biznesu. Zmieniają produkty, rynki, technologie, a nawet modele biznesowe. Nie zmieniają jednak tego, kim są u podstaw. To rozróżnienie między tym, co się zmienia, a tym, co pozostaje, jest sednem ich przewagi.

Czym jest „rdzeń” organizacji według Collinsa i Porrasa?

Autorzy nazywają ten niezmienny element „ideologią podstawową” i dzielą go na dwie części.

Wartości podstawowe

To zasady, których firma nie negocjuje niezależnie od sytuacji rynkowej. Wartości podstawowe nie istnieją po to, by przynosiły zysk. Istnieją niezależnie od tego, czy akurat się opłacają. Firma, która naprawdę je posiada, trzyma się ich nawet wtedy, gdy rynek nagradza przeciwne zachowanie.

Cel nadrzędny (purpose)

To powód istnienia firmy, wykraczający poza produkt czy usługę. Nie chodzi o to, co firma sprzedaje, ale o to, dlaczego w ogóle robi to, co robi. Cel nadrzędny rzadko się realizuje w stu procentach. Działa raczej jak gwiazda polarna, wskazując kierunek, nawet jeśli nigdy się go w pełni nie osiąga.

Dlaczego firmy upadają, gdy mylą rdzeń ze strategią?

Najczęstszy błąd właścicieli firm to traktowanie jako „świętości” rzeczy, które powinny być elastyczne np. konkretnego produktu, kanału sprzedaży, a nawet modelu cenowego. Gdy rynek się zmienia, a firma trzyma się kurczowo swojego sposobu działania, bo myli go z własną tożsamością, zaczyna przegrywać z konkurencją, która potrafi się dostosować. Zadaj sobie pytanie: ile rzeczy w Twojej firmie traktujesz jako nienaruszalne, które w rzeczywistości są tylko metodą, a nie wartością?

Stymulowanie postępu: zmieniaj wszystko poza rdzeniem

Druga połowa zasady Collinsa i Porrasa brzmi: skoro rdzeń jest chroniony, wszystko inne powinno być otwarte na zmianę – i to w sposób aktywny, a nie wymuszony przez kryzys.

Produkty, procesy, strategie – to pole do eksperymentów

Firmy, które przetrwały najdłużej, same inicjowały zmiany, zanim rynek je do tego zmusił. Nie czekały na sygnał alarmowy. Traktowały zmianę strategii czy produktu jako naturalny element rozwoju, a nie jako ostateczność.

BHAG – wielkie, odważne cele

Collins i Porras opisują też mechanizm BHAG (Big Hairy Audacious Goal) – odważny cel, który wykracza poza bieżącą strategię i zmusza organizację do przełomowego działania. To narzędzie stymulowania postępu bez naruszania rdzenia: cel się zmienia, wartości nie.

1. Czym BHAG różni się od zwykłego celu?

Wyobraź sobie firmę zajmującą się produkcją mebli.

Tradycyjny cel biznesowy:

„Zwiększymy sprzedaż o 15% w przyszłym roku”.

BHAG:

„W ciągu 10 lat staniemy się najbardziej rozpoznawalną polską marką mebli modułowych w Europie”.

Pierwszy cel można osiągnąć poprzez poprawę działań marketingowych, zwiększenie budżetu reklamowego lub zatrudnienie dodatkowych handlowców.

Drugi wymaga stworzenia zupełnie nowych możliwości: budowania międzynarodowej marki, opracowywania innowacyjnych produktów, rozwijania logistyki i zdobywania zagranicznych rynków.

BHAG nie polega na tym, żeby pracować więcej. Polega na tym, żeby zacząć myśleć i działać inaczej.

2. Cztery cechy skutecznego BHAG

1. Jest ambitny, ale wiarygodny.

Organizacja nie wie jeszcze dokładnie, jak osiągnąć wyznaczony cel, ale ma uzasadnione przekonanie, że jest to możliwe.

2. Ma długi horyzont czasowy.

W klasycznym ujęciu Jima Collinsa i Jerry’ego Porrasa realizacja BHAG często obejmuje okres od 10 do 30 lat.

3. Jest konkretny i zrozumiały.

Pracownicy powinni umieć wyjaśnić go jednym zdaniem, bez konieczności interpretowania skomplikowanej strategii.

4. Wywołuje zaangażowanie.

Cel powinien być na tyle inspirujący, aby ludzie chcieli aktywnie uczestniczyć w jego realizacji.

Ważne jest również to, że BHAG powinien mieć wyraźnie określony punkt końcowy. Organizacja musi być w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy osiągnęła zamierzony rezultat.

3. Przykłady BHAG z historii biznesu

Boeing – wejście w erę odrzutowców

W latach 50. XX wieku Boeing postawił na zdobycie dominującej pozycji w lotnictwie komercyjnym dzięki samolotom odrzutowym, mimo że rynek był wówczas zdominowany przez inne przedsiębiorstwa.

Realizacja tej ambicji wymagała ogromnych inwestycji, rozwoju technologii i podjęcia ryzyka, które wykraczało poza standardową działalność firmy.

NASA – człowiek na Księżycu

W 1961 roku prezydent John F. Kennedy ogłosił cel wysłania człowieka na Księżyc i bezpiecznego sprowadzenia go na Ziemię przed końcem dekady.

W momencie ogłoszenia tej deklaracji Stany Zjednoczone nie dysponowały jeszcze technologią pozwalającą zrealizować tak ambitne przedsięwzięcie.

Cel został osiągnięty w 1969 roku podczas misji Apollo 11.

Sony – zmiana postrzegania japońskich produktów

W latach 50. XX wieku Sony dążyło do tego, aby japońskie produkty stały się na świecie symbolem jakości i innowacyjności, a nie tanich imitacji.

Ambicja ta wykraczała poza zwiększanie sprzedaży. Zakładała zmianę sposobu, w jaki konsumenci na całym świecie postrzegali produkty pochodzące z Japonii.

Jak znaleźć rdzeń swojej firmy?

Rdzeń nie jest tym, co napisano w misji wywieszonej na ścianie recepcji. To raczej odpowiedź na pytanie: co robilibyśmy nadal, nawet gdyby przestało się to opłacać? Które decyzje podejmujemy nie dlatego, że są najbardziej dochodowe, ale dlatego, że inaczej przestalibyśmy być sobą? Właściciele małych firm często odkrywają, że ich prawdziwy rdzeń ma niewiele wspólnego z branżą, w której działają – a wszystko z tym, w jaki sposób traktują klientów, pracowników albo jakość swojej pracy.

Test: co jest Twoim rdzeniem, a co tylko sposobem działania

Wypisz pięć rzeczy, których w swojej firmie „nigdy byś nie zmienił”. Przy każdej zadaj sobie pytanie: czy to wartość, czy tylko przyzwyczajenie? Czy broniłbyś tego nawet wtedy, gdyby okazało się mniej opłacalne niż alternatywa? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, to nie jest to rdzeń – to tylko metoda, którą możesz, a nawet powinieneś, zmienić, gdy zajdzie taka potrzeba.

Podsumowanie

Największą siłą trwałych firm nie jest opór wobec zmian, lecz precyzja w rozróżnieniu tego, co zmieniać można, od tego, czego zmieniać nie wolno. Zachowaj rdzeń – wartości i cel nadrzędny  a jednocześnie bezlitośnie stymuluj postęp we wszystkim innym: produktach, strategiach, procesach. To właśnie ta kombinacja, a nie żadna pojedyncza decyzja biznesowa, pozwala firmom przetrwać dekady zmian rynkowych.

Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.