Księgowość, prawo, doradztwo, networking

Kontrola podatkowa- na czym polega i jakie może rodzić skutki?

Jaki jest cel kontroli podatkowej?

Zgodnie z art. 281 § 2 Ordynacji podatkowej celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Kontrola podatkowa jest wszczynana z urzędu przez organ podatkowy pierwszej instancji.

Kiedy może rozpocząć się kontrola podatkowa?

Co do zasady, na podstawie art. 282b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany zawiadomić przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia. Wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wymaga zgody lub wniosku kontrolowanego. W razie wyrażenia zgody lub złożenia wniosku ustnie kontrolujący sporządza adnotację.
Należy jednak zaznaczyć, że zgodnie z art. 282c Ordynacji podatkowej nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, jeżeli kontrola dotyczy:
-zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
-ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
-opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych,
-niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej,
-ma być podjęta w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
-ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzania spisu z natury,
-dotyczy podatku od wydobycia niektórych kopalin,
-ma charakter doraźny dotyczący sprawdzenia zachowania warunków zawieszenia działalności gospodarczej,
-organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że kontrolowany został prawomocnie skazany w Rzeczypospolitej Polskiej za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351) lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli. W przypadku osoby prawnej ten warunek odnosi się do każdego członka zarządu lub osoby zarządzającej, a w przypadku spółek niemających osobowości prawnej – do każdego wspólnika, lub jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz że nie ma miejsca zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.
Po wszczęciu kontroli informuje się kontrolowanego o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Ile może trwać kontrola podatkowa?

Czas trwania kontroli podatkowej jest ograniczony przez treść art. 55 § 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z jego treścią czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do:
-mikroprzedsiębiorców – 12 dni roboczych,
-małych przedsiębiorców – 18 dni roboczych,
-średnich przedsiębiorców – 24 dni roboczych,
-pozostałych przedsiębiorców – 48 dni roboczych.
Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że ustawa zawiera również wyjątki wyłączające zastosowanie wyżej zacytowanego przepisu.

Jakie prawa posiada kontroler w czasie prowadzenia kontroli podatkowej?

Kontroler w trakcie prowadzenia u podatnika kontroli podatkowej może:
-przebywać na gruncie oraz w budynkach, lokalach lub innych pomieszczeniach kontrolowanego,
-wejść do lokalu mieszkalnego, ale wyłącznie w celu zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez kontrolowanego deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe,
-żądać okazania majątku podlegającego kontroli oraz do dokonania jego oględzin,
-żądać udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej,
-zbierać inne niezbędne materiały w zakresie objętym kontrolą,
-zabezpieczać zebrane dowody,
-legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli,
-żądać przeprowadzenia spisu z natury,
-przesłuchiwać świadków, kontrolowanego oraz inne osoby np. pracowników kontrolowanego,
-zasięgać opinii biegłych.

Jakie prawa i obowiązki ma podmiot, u którego odbywa się kontrola podatkowa?

Kontrolowany ma obowiązek udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli w wyznaczonym przez pracownika urzędu terminie, dostarczać kontrolującemu żądane dokumenty oraz zapewnić kontrolującemu warunki do pracy, a w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów. Powyższe dotyczy również pracowników kontrolowanego.
Ponadto kontrolowany ma prawo uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych i być o tym poinformowanym przynajmniej na 3 dni przed terminem ich przeprowadzenia, a dowodu z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tej czynności.
Co istotne, kontrolowany może złożyć korektę deklaracji podatkowej tuż przed rozpoczęciem kontroli podatkowej, lub w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej protokołu kontroli. Ponadto w tym samym terminie kontrolowany ma prawo złożyć zastrzeżenia do protokołu kończącego przeprowadzoną u niego kontrolę podatkową. Jeżeli kontrola wykazała nieprawidłowości i kontrolowany nie złoży korekty deklaracji kontrola podatkowa przekształca się w postępowanie podatkowe.